Prysznic, dojazd i nagle jest 22:00. Lodówka pusta, apetyt różny, a do pobudki coraz bliżej. W piłce amatorskiej to zwykły dzień, nie wyjątek. Dlatego posiłek po treningu warto zaplanować jeszcze przed wyjściem z domu. Poniżej pokazuję, jak połączyć jedzenie po wysiłku z rozsądną porą snu.
Najkrócej: zjedz, ale nie nadrabiaj całego dnia
Po wymagającym treningu warto uzupełnić energię, dostarczyć białko i zadbać o płyny. Sam fakt, że jest późno, nie usuwa tych potrzeb. Stanowisko ekspertów UEFA podkreśla rolę żywienia w regeneracji piłkarza, szczególnie gdy czas do kolejnego wysiłku jest krótki [1].
Nie oznacza to, że po każdym wieczornym treningu potrzebujesz ogromnej kolacji. Inaczej wygląda sytuacja po lekkiej jednostce technicznej, a inaczej po intensywnej grze, gdy następnego dnia znów trenujesz. Uwzględnij też to, ile zjadłeś wcześniej.
- Co dziś zrobiłeś na boisku? Oceń czas i intensywność wysiłku.
- Kiedy znów trenujesz? Krótka przerwa zwiększa znaczenie szybkiego uzupełnienia paliwa.
- Co tolerujesz wieczorem? Wybieraj znane produkty, po których czujesz się dobrze.
Powiązany poradnik: Co jeść po treningu piłkarskim? Jedzenie, jelita i pełny system regeneracji ↗.
Kolacja w trzech elementach
Praktyczny punkt wyjścia to źródło węglowodanów, źródło białka i płyny. Porcję dopasuj do obciążeń, celu oraz reszty dnia. Schemat poniżej jest pomocą w komponowaniu posiłku, nie indywidualnym jadłospisem [1].
- Węglowodany: pieczywo, ryż, makaron, płatki lub owoce.
- Białko: skyr, jogurt, twaróg, jajka, ryba, mięso albo tofu.
- Płyny: uzupełniaj je stopniowo. Nie odkładaj całego picia na moment przed położeniem się do łóżka.
Powiązany poradnik: Protokół regeneracji NutriGrind: pierwsze 48 godzin po meczu ↗.
Cztery opcje, które możesz przygotować wcześniej
Nie chodzi o kolejny skomplikowany przepis. Wybierz wersję, którą naprawdę zrobisz po powrocie. Wielkość porcji ustalamy indywidualnie - ta sama miska nie będzie odpowiednia dla każdego piłkarza.
- Na słodko: skyr lub jogurt wysokobiałkowy, banan i płatki. Jeśli źle tolerujesz laktozę, wybierz odpowiedni wariant bez laktozy.
- Na zimno: kanapki z twarogiem albo jajkiem oraz dodatki, które dobrze tolerujesz.
- Z pudełka: wcześniej ugotowany ryż z kurczakiem lub tofu i warzywami. Po powrocie tylko podgrzewasz.
- Przy słabszym apetycie: koktajl z mleka lub odpowiedniego zamiennika, skyru i banana. Wersja płynna też wymaga dopasowania składu i porcji.
Powiązany poradnik: Nawodnienie piłkarza: jak policzyć tempo pocenia i zaplanować płyny ↗.
Białko przed snem nie jest zakazane
W badaniu Res i wsp. białko spożyte przed snem było trawione i wchłaniane w nocy oraz poprawiało nocny bilans białkowy po wieczornym treningu oporowym [2]. To argument przeciwko przekonaniu, że organizm po określonej godzinie przestaje korzystać z jedzenia.
Uwaga na uproszczenia: badanie obejmowało 16 młodych mężczyzn i trening siłowy, nie mecz piłkarski. Nie wynika z niego, że każdy piłkarz musi wypijać odżywkę przed snem. Zwykła kolacja ze źródłem białka może być praktycznym rozwiązaniem. Nie dokładamy kolejnego posiłku na siłę tylko dlatego, że ktoś nazwał go obowiązkowym.
Powiązany poradnik: Badania krwi u sportowca - jakie markery warto sprawdzać? ↗.
Nie poświęcaj snu dla idealnej kolacji
Późne treningi i mecze mogą utrudniać zasypianie i skracać sen. Konsensus dotyczący snu sportowców zaleca uwzględnienie harmonogramu treningów i indywidualnych potrzeb, zamiast jednego schematu dla całej drużyny [3].
Praktyczny wniosek: przygotuj jedzenie wcześniej. Nie zaczynaj godzinnego gotowania po powrocie. Nie ma jednej przerwy między kolacją a snem, która będzie wygodna dla wszystkich. Obserwuj tolerancję posiłku. Jeśli jedzenie przed położeniem się regularnie wywołuje zgagę, ból lub inne dolegliwości, omów to ze specjalistą, zamiast ignorować problem.
A może problemem jest kofeina przed treningiem?
Zanim uznasz, że kolacja psuje Ci sen, sprawdź kawę, energetyk i przedtreningówkę. W randomizowanym badaniu dawka 400 mg kofeiny pogarszała wybrane parametry snu nawet przy spożyciu 12 godzin przed snem. Wyniki zależały od dawki i czasu podania [4].
To nie jest uniwersalna godzina odcięcia dla każdego. Wrażliwość na kofeinę jest różna, a wynik dotyczący mniejszej dawki w jednym badaniu nie gwarantuje spokojnego snu u Ciebie. Przy wieczornych treningach warto przeanalizować dawkę i porę, zamiast automatycznie dokładać kolejne pobudzenie.
Przykład wieczoru: mniej decyzji po treningu
To przykład organizacji, nie obowiązkowy rozkład godzin. Dopasuj go do dojazdu, pory snu i własnego apetytu.
- Przed wyjściem: przygotuj kolację i schowaj produkty wymagające chłodzenia do lodówki.
- 21:00: koniec treningu. Zacznij spokojnie uzupełniać płyny.
- Po powrocie: zjedz przygotowany posiłek, zamiast szukać przypadkowego jedzenia.
- Potem: wyciszenie i sen. Jeśli regularnie wracasz bardzo głodny, sprawdź również posiłki przed treningiem i całe żywienie w ciągu dnia.
Twój plan musi pasować do Twojej piłki
Trening o 19:30, praca od 7:00, mecz w niedzielę. To są informacje potrzebne do układania diety, a nie przeszkody, które masz sam rozwiązać po otrzymaniu jadłospisu.
Jako dietetyk i aktywny piłkarz pomagam dopasować jedzenie do takiego tygodnia. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, wypełnij bezpłatną analizę. Opisz godziny treningów, swój cel i to, co najczęściej nie działa po powrocie z boiska. Na tej podstawie wskażę kierunek dalszej współpracy.
Najczęstsze pytania
Czy jeść po treningu, jeśli jest już późno?
Po wymagającym treningu warto uzupełnić energię, dostarczyć białko i zadbać o płyny. Sam fakt, że jest późno, nie usuwa tych potrzeb. Stanowisko ekspertów UEFA podkreśla rolę żywienia w regeneracji piłkarza, szczególnie gdy czas do kolejnego wysiłku jest krótki [1].
Co powinna zawierać kolacja po treningu?
Praktyczny punkt wyjścia to źródło węglowodanów, źródło białka i płyny. Porcję dopasuj do obciążeń, celu oraz reszty dnia. Schemat poniżej jest pomocą w komponowaniu posiłku, nie indywidualnym jadłospisem [1].
Jak przygotować kolację po treningu wcześniej?
Nie chodzi o kolejny skomplikowany przepis. Wybierz wersję, którą naprawdę zrobisz po powrocie. Wielkość porcji ustalamy indywidualnie - ta sama miska nie będzie odpowiednia dla każdego piłkarza.
Źródła
Artykuł opracowano na podstawie recenzowanych publikacji, stanowisk ekspertów i materiałów indeksowanych w PubMed.
- [1] Collins i wsp. UEFA expert group statement on nutrition in elite football. BJSM, 2021. ↗
- [2] Res i wsp. Protein ingestion before sleep improves postexercise overnight recovery. 2012. PMID: 22330017. ↗
- [3] Walsh i wsp. Sleep and the athlete: narrative review and 2021 expert consensus recommendations. ↗
- [4] Dose and timing effects of caffeine on subsequent sleep: a randomized clinical crossover trial. ↗
BAZA WIEDZY ↗